WYSTAWY

 

Spis od 1976

Wystawy 2002

wystawy tegoroczne

 

09.05-07.06.2002

zapowiedzi

UCHYLONA ZASNA

Kolekcjonerstwo nale偶y do specyficznego rodzaju ludzkich nami臋tno艣ci: jest przejawem mi艂o艣ci wobec rzeczy. Jego 藕r贸d艂a si臋gaj膮 najzwyklejszej potrzeby gromadzenia wok贸艂 siebie przedmiot贸w, czy te偶 ozdabiania nimi swojego miejsca na ziemi. Historia kolekcjonowania si臋ga zapewne pocz膮tk贸w istnienia rzeczy a ich gromadzenie wynika z kilku pobudek: dla warto艣ci artystycznych i naukowych, jako lokat臋 kapita艂u, obiekt spekulacji lub te偶 zbierania wy艂膮cznie dla w艂asnej przyjemno艣ci. Przywi膮zanie do rzeczy bywa艂o si艂膮 tak pot臋偶n膮, 偶e zamawiano u malarzy portrety ulubionych przedmiot贸w, aby przed艂u偶y膰 ich trwanie, potwierdzi膰 istnienie, co doprowadzi艂o m.in. do ukszta艂towania specyficznego gatunku malarstwa - martwej natury. 1 W pracowniach malarzy zamawiano tak偶e wizerunki ca艂ych kolekcji, oraz wyobra偶enia galerii, sklep贸w z wystawianymi malowid艂ami, scen w gabinetach kolekcjoner贸w i na wystawach.

Pocz膮tki mi艂o艣ci do przedmiotu, kt贸ra przeradza si臋 w nami臋tno艣膰 kolekcjonowania, s膮 zwykle niewinne: subiektywne zauroczenie, nag艂y impuls, domagaj膮cy si臋 oczywi艣cie natychmiastowego zaspokojenia wrodzonej ludzkiej naturze, potrzeby posiadania. Kiedy przedmiot po偶膮dania zostaje nabyty, nami臋tno艣膰 wydaje si臋 by膰 zaspokojona ale tylko pozornie, bo oto w nabywcy budzi si臋 co艣, co nazwa膰 mo偶na nigdy nie ustaj膮c膮 gor膮czk膮. Mi艂o艣nik rzeczy wynajduje przedmioty, kt贸re zn贸w rozpal膮 w nim ogie艅 po偶膮dania. Z pierwszego zachwytu dzie艂em, nami臋tno艣膰 posiadania przeobra偶a si臋 w pe艂ne niepokoju poszukiwanie rzeczy pasuj膮cych do siebie albo podobnych do tych, kt贸re si臋 ju偶 w zbiorze znajduj膮, kompletowanie i nabywanie na drodze 艣wiadomego wyboru. Kolekcjoner zaczyna zdobywa膰 rarytasy, bia艂e kruki zbioru, a stopniowo anga偶uje si臋 wszystkimi zmys艂ami oraz niestety tak偶e wszystkimi 艣rodkami materialnymi... Pasja kolekcjonerska przybiera niekiedy skrajne formy. Ogarni臋ci ni膮 kolekcjonerzy potrafi膮 zaanga偶owa膰 fortun臋, czasem nawet maj膮tek pa艅stwowy dla zdobycia poszukiwanego przedmiotu. Instynkt kolekcjonera jest w stanie zag艂uszy膰 wszystkie zasady moralno艣ci i zachowania, a gor膮czka posiadania niejednego ju偶 doprowadzi艂a do zbrodni! Trudno t臋 nami臋tno艣膰 obj膮膰 racjonalnie, poniewa偶 w psychice cz艂owieka kolekcjonerstwo mie艣ci si臋 gdzie艣 pomi臋dzy najbardziej skrajnymi emocjami: mi艂o艣ci, szale艅stwa, rozumu i ob艂臋du.

Kolekcjonerstwo jest wyznacznikiem wielkiej dojrza艂o艣ci kulturowej i 艣wiadomo艣ci niezwyk艂o艣ci sztuki czy innych form ludzkiej dzia艂alno艣ci, poniewa偶 potwierdzaj膮 istnienie cz艂owieka w przesz艂o艣ci i s膮 materialnym 艣wiadectwem kultury w danym czasie. Dzi臋ki pasji kolekcjoner贸w, ich postawy wobec materialnych przedmiot贸w, zachowano na 艣wiecie najwi臋cej skarb贸w kultury. Zwykle to nie dzi臋ki mecenatowi pa艅stwowemu a raczej dzi臋ki prywatnym koneserom sztuki znamy dzi艣 tw贸rczo艣膰 wi臋kszo艣ci artyst贸w w dziejach sztuki. Kiedy prze艣ledzimy histori臋 zbior贸w muzealnych 艣wiata oka偶e si臋, 偶e w powa偶nej wi臋kszo艣ci, podstawy najlepszych kolekcji stanowi膮 darowizny wielkich kolekcjoner贸w, poniewa偶 zdaj膮c sobie spraw臋 z jej znaczenia dla historii ludzko艣ci i posiadanej przez ni膮 warto艣ci, zapisywali zazwyczaj swoj膮 kolekcj臋 pa艅stwu. Prawie wszystkie wielkie muzea Europy rozwin臋艂y si臋 ze zbior贸w rodziny panuj膮cej w danym czasie. W epoce o艣wiecenia, w wieku XVIII istniej膮ce od dawna zbiory zacz臋to udost臋pnia膰 publiczno艣ci. Od tamtego te偶 czasu datuje si臋 mniej wi臋cej powstawanie muze贸w jako instytucji wa偶nych dla og贸艂u spo艂ecze艅stwa. Pojawia si臋 tak偶e zaw贸d znawcy, teoretyka sztuki, kt贸ry potrafi oceni膰 dane dzie艂o pod wzgl臋dem jego warto艣ci materialnych, powstaje rynek sztuki, zaczyna organizowa膰 si臋 pierwsze aukcje. Pierwsze przedsi臋biorstwo aukcyjne zajmuj膮ce si臋 wy艂膮cznie licytacj膮 dzie艂 sztuki za艂o偶y艂 James Chriestie w 1766 r. w Londynie. Ceny pocz膮tkowo nie by艂y wyg贸rowane: portret Holbeina sprzedano w贸wczas za cztery funty, Tycjana za dwie gwinee w z艂ocie. 2

Z racji kosztowno艣ci owego hobby, kolekcjonerami bywali zwykle najzamo偶niejsi i najbardziej wykszta艂ceni: kr贸lowie, ksi膮偶臋ta, politycy, najbogatsi mieszczanie oraz bardzo cz臋sto - arty艣ci. Do historii ludzko艣ci przeszli nie tylko wielcy naukowcy czy politycy ale tak偶e tw贸rcy wielkich kolekcji. Jednym z pierwszych, legendarnych, by艂 zapewne biblijny kr贸l Salomon, kt贸rego skarby oczarowa艂y kr贸low膮 Saby. Wielkimi mecenasami sztuki bywali pot臋偶ni w艂adcy 艣wieccy i duchowni. Zdarza艂o si臋, i偶 sztuka kt贸rego艣 z artyst贸w podoba艂a si臋 im do tego stopnia, 偶e zatrudniali go na swym dworze, wyp艂acali regularn膮 pensj臋, aby posiada膰 wszystko, co stworz膮 oraz po to, by mie膰 wp艂yw na ostateczny kszta艂t niekt贸rych dzie艂. Jednym z najbardziej wp艂ywowych mecenas贸w tego typu by艂 papie偶 Juliusz II, dzi臋ki pasji kt贸rego zmieni艂o si臋 artystyczne oblicze Rzymu tamtego czasu. Juliusz II rozpocz膮艂 budow臋 najwi臋kszej 艣wi膮tyni 贸wczesnego 艣wiata chrze艣cija艅skiego - bazyliki 艣w. Piotra. Zatrudnia艂 przy jej powstawaniu najwa偶niejszych tw贸rc贸w epoki: najpierw Bramantego a p贸藕niej - Micha艂a Anio艂a. Na jego zlecenie Rafael stworzy艂 w pa艂acu watyka艅skim s艂ynne malowid艂a 艣cienne - tzw. stanze, a Micha艂 Anio艂 rozpocz膮艂 budow臋 wielkiego grobowca papie偶a oraz cykl fresk贸w w Kaplicy Syksty艅skiej. Pasj膮 kolekcjonersk膮 zara偶eni byli chyba wszyscy wp艂ywowi ksi膮偶臋ta w艂oscy, wymieniaj膮c chocia偶by r贸d Medyceusz贸wwe Florencji, kt贸ry sztuk臋 traktowa艂 jako narz臋dzie presti偶u i propagandy. Poza Florencj膮 s艂ynnymi w艂adcami - kolekcjonerami byli m.in.: Gonzagowie w Mantui, r贸d d`Este w Ferrarze, Sforz贸w w Mediolanie czy Montefeltro w Urbino. Opis 偶ycia w艂adc贸w Urbino znamy z "Dworzanina" Baltazara Castiglione, a posta膰 tw贸rcy wielkiej biblioteki i mecenasa sztuki - Federigo da Montefeltro - z obraz贸w Piero della Francesca.

We Francji do historii kolekcjonerstwa przeszed艂 kr贸l Ludwik XIV, kt贸rego zbiory sta艂y si臋 podstaw膮 kolekcji Luwru i Biblioteki Narodowej. W XVII wieku zjawisko kolekcjonowania przedmiot贸w we Francji sta艂o si臋 wr臋cz modne: w 1644r. znane by艂y nazwiska 110 paryskich kolekcjoner贸w ksi膮偶ek i kurioz贸w. Henryk IV gustowa艂 w staro偶ytnych gemmach, jego druga 偶ona - Maria Medycejska wola艂a malarstwo. Pozostawi艂a po sobie wspania艂膮 Galeri臋 Luksembursk膮 z m. in. cyklem obraz贸w Rubensa. Kolekcj臋 dzie艂 sztuki zgromadzi艂 tak偶e kardyna艂 Mazarin oraz Filip III, ksi膮偶臋 Orleanu. 3

W Hiszpanii najs艂ynniejszym kolekcjonerem by艂 kr贸l Filip II, syn Karola V, kt贸ry r贸wnie偶 by艂 wielbicielem sztuki, zw艂aszcza malarstwa Tycjana. Z woli Filipa II powsta艂 Eskurial - klasztor, pa艂ac i nekropolia, budowla, w kt贸rej zgromadzone zosta艂y ulubione przedmioty sztuki Filipa. Kr贸l posiada艂 m. in. najs艂ynniejsze o艂tarze Hieronima Boscha: "Ogr贸d rozkoszy" i "Kuszenie 艣w. Antoniego", obrazy: "Zdj臋cie z krzy偶a" Rogiera van der Weydena, "Zwiastowanie" Paolo Veronese, "Bo偶e Narodzenie" Tintoretta oraz wiele obraz贸w Tycjana.

Wytrawnymi kolekcjonerami bywali najs艂ynniejsi arty艣ci: Rembrandt kupowa艂 dzie艂a wsp贸艂czesnych mu tw贸rc贸w ale i dzie艂a rzemios艂a artystycznego, kt贸re niejednokrotnie s艂u偶y艂y mu potem do odmalowywania akcesori贸w w obrazach. Jako pe艂en pasji kolekcjoner, dzie艂a sztuki kupowa艂 ponad stan i swoje finanse doprowadzi艂 do ruiny. Tak偶e Rubens gromadzi艂 przedmioty sztuki: antyczne rze藕by w marmurze, rzymskie monety, kamienie, piecz臋cie oraz kopie obraz贸w, kt贸re lubi艂. W XVII wiecznej Holandii kolekcjonerem by艂 niemal ka偶dy. "Peter Mundy, kt贸ry zwiedza艂 Amsterdam w roku 1640, nie m贸g艂 si臋 nadziwi膰 nami臋tno艣ci, jak膮 Holendrzy 偶ywi膮 dla malarstwa. Dzie艂a tej sztuki znajdowa艂y si臋 nie tylko w domach bogatych mieszczan, ale r贸wnie偶 w przer贸偶nych sklepach, lokalach, ba, nawet w rzemie艣lniczych warsztatach, a tak偶e na ulicach i placach.(...) W domach siedemnastowiecznej Holandii, nawet tych nale偶膮cych do 艣rednio- i mniej zamo偶nych mieszczan, znajdowa艂o si臋 - rzecz nie spotykana gdziekolwiek indziej - sto, dwie艣cie, a nawet wi臋cej obraz贸w"... 4

Kolekcja nie zawsze stanowi jednolity zbi贸r o okre艣lonym charakterze. Czasem tworz膮 j膮 przedmioty zupe艂nie przypadkowe, wybrane przez kolekcjonera ze wzgl臋du na ich niezwyk艂y charakter, czy te偶 niemo偶no艣膰 wybrania przez w艂a艣ciciela jednej dziedziny kolekcjonerstwa. Jednym z najbardziej znanych kolekcjoner贸w tego typu by艂 Rudolf II Habsburg, kt贸ry w czeskiej Pradze zgromadzi艂 jeden z najwspanialszych tzw. gabinet贸w osobliwo艣ci. Rudolf uwa偶a艂, 偶e "wojna z Turkami jest zbyt kosztowna, natomiast pieni膮dze wydane na zakup dzie艂 sztuki oraz utrzymywanie ca艂ej grupy alchemik贸w, artyst贸w i rzemie艣lnik贸w nigdy nie wydawa艂y mu si臋 nadmiernym wydatkiem". 5 Rudolfa II nauka pasjonowa艂a na r贸wni ze sztuk膮 i niezwyk艂o艣ciami natury. Na swym dworze zatrudnia艂 40 malarzy, rze藕biarzy, botanik贸w, chemik贸w, astrolog贸w, astronom贸w (Johannesa Keplera) czy filozof贸w (Giordano Bruno). Kolekcjonowa艂 wielk膮 sztuk臋 na r贸wni z kuriozami natury i osobliwo艣ciami 艣wiata przyrody. Podczas inwentaryzacji kolekcji, kt贸r膮 przeprowadzono siedem lat po jego 艣mierci, zanotowano trzy tysi膮ce obraz贸w, w tym: Micha艂a Anio艂a, Leonarda, Rafaela, Giorgione, D眉rera, Holbeina, Cranacha, Brueghla, Tycjana, Tintoretto, Veronese, Rubensa i oczywi艣cie Giuseppe Arcimboldo. Tego ostatniego Rudolf zatrudnia艂 jako nadwornego malarza tzw. alegorycznych portret贸w ale tak偶e jako opiekuna zbior贸w ze specjalnym zadaniem 艣ci膮gania nowych eksponat贸w z ca艂ego 艣wiata do Pragi. 6 Kolekcja Rudolfa II s艂yn臋艂a ze zbior贸w osobliwo艣ci przyrody: w艂adca kolekcjonowa艂 tresowane ptaki, zatopione w szkle monstra, kar艂y, braci syjamskich, rzadkie, ogromne muszle i minera艂y, skamienia艂e ro艣liny i owady, kt贸re bywa艂y przerabiane przez mistrz贸w z艂otnictwa w misterne formy jubilerskie. Owe przekszta艂cone w dzie艂a sztuki przedmioty przyczyni艂y si臋 niema艂o do powstania terminu charakteryzuj膮cego okres panowania Rudolfa jako odr臋bn膮 stylowo epok臋 tzw. manieryzmu rudolfi艅skiego.

W Polsce najs艂ynniejszymi koronowanymi g艂owami o duszy kolekcjoner贸w byli przede wszystkim Jagiellonowie - Zygmunt Stary i Zygmunt August, tw贸rcy unikatowego w 艣wiecie zbioru arras贸w. Ich kolekcj臋 uzupe艂ni艂 kolejny mi艂o艣nik sztuki i arras贸w - Zygmunt III Waza. Mecenasem sztuki by艂 tak偶e August II Mocny, kt贸ry zgromadzi艂 poka藕ny zbi贸r porcelany, w tym tak偶e japo艅skiej. W wi臋kszym stopniu amatorem sztuki ni偶 politykiem by艂 Stanis艂aw August Poniatowski. Dzi臋ki jego poparciu w Warszawie zamieszka艂 Bernardo Belotto zwany Canaletto, kt贸ry by艂 przedtem nadwornym malarzem dworu drezde艅skiego. Ostatni kr贸l polski zapisa艂 si臋 te偶 jako mi艂o艣nik architektury, autor wielu inicjatyw budowlanych oraz kolekcjoner rysunk贸w architektonicznych, projekt贸w, widok贸w budowli itp.

Unikatowe zbiory sztuki gromadzi艂y najbardziej wp艂ywowe w Polsce rody: Lubomirscy w 艁a艅cucie, Potoccy w Krzeszowicach, Radziwi艂艂owie w Nieborowie i Warszawie, Czartoryscy w Krakowie, Raczy艅scy w Poznaniu i Rogalinie, Zamoyscy w Koz艂贸wce, Braniccy w Wilanowie - wymieniaj膮c tylko niekt贸rych. Zbiory Czartoryskich stanowi膮 dzi艣 podstaw臋 Muzeum w Krakowie z najcenniejszymi w kraju obrazami: Leonarda - "Dam膮 z gronostajem"

i Rembrandta - "Pejza偶em z mi艂osiernym Samarytaninem". Zamek w Go艂uchowie, kt贸ry by艂 w艂asno艣ci膮 Izabelli z Czartoryskich Dzia艂y艅skiej, do dzi艣 opr贸cz pe艂nych uroku wn臋trz oraz malowniczej architektury pa艂acu - s艂ynie ze zbior贸w staro偶ytno艣ci egipskich i grecko - rzymskich.

Wielkim mi艂o艣nikiem sztuki by艂 tak偶e Micha艂 Hieronim Radziwi艂艂, kt贸ry gromadzi艂 swoje dzie艂a sztuki w trzech pa艂acach: przy ul. Miodowej w Warszawie, w Kr贸likarni oraz w pa艂acu w Nieborowie. Jego kolekcja liczy艂a kilkana艣cie tysi臋cy rycin, grafik, obraz贸w i rysunk贸w, w艣r贸d kt贸rych natrafi膰 mo偶na by艂o nawet na grafiki Rembrandta. Do najbardziej znanych w kraju kolekcji sztuki nale偶a艂y ponadto zbiory rodziny Raczy艅skich. Edward Raczy艅ski zas艂yn膮艂 jako fundator bogatej Biblioteki w Poznaniu. Jego brat - Atanazy hr. Raczy艅ski by艂 kolekcjonerem dawnej sztuki europejskiej, w szczeg贸lno艣ci za艣 niemieckiego malarstwa z kr臋gu nazare艅czyk贸w. Ze sztuki sobie wsp贸艂czesnej posiada艂 obrazy Arnolda B枚cklina i Adolpha von Menzla. Wnuk Atanazego - Edward Aleksander Raczy艅ski, tw贸rca tzw. Galerii Rogali艅skiej, udost臋pnia艂 j膮 bezp艂atnie zwiedzaj膮cym w specjalnie wybudowanym pawilonie w Rogalinie. Zbi贸r Raczy艅skiego obejmowa艂 przede wszystkim dzie艂a sztuki z okresu modernizmu europejskiego. Z polskich malarzy ceni艂 szczeg贸lnie Malczewskiego, Wyspia艅skiego, Mehoffera, Podkowi艅skiego, Wycz贸艂kowskiego i innych.

W historii polskiego kolekcjonerstwa zapisa艂 si臋 jeszcze jeden tw贸rca wielkiej kolekcji - Ignacy Korwin Milewski, szlachcic, kt贸ry uzyska艂 tytu艂 hrabiowski, wybudowa艂 par臋 rezydencji, m.in. w Wilnie, a nast臋pnie kupi艂 wysp臋 eksterytorialn膮 Santa Catarina na Adriatyku. By艂 tw贸rc膮 zbioru malarstwa polskiego, licz膮cej ponad dwie艣cie p艂贸cien, w tym: Gierymskiego, Che艂mo艅skiego, Pankiewicza, Wycz贸艂kowskiego, Stanis艂awskiego, de Laveaux, Malczewskiego, Matejki. Milewski szczeg贸lnie upodoba艂 sobie Aleksandra Gierymskiego, utrzymywa艂 go przez kilka lat, sfinansowa艂 wyjazd malarza do Pary偶a i mia艂 wp艂yw na powstawanie jego niekt贸rych obraz贸w. Kolekcji niestety nie uda艂o si臋 utrzyma膰 w komplecie, rozproszy艂a si臋 po 艣mierci w艂a艣ciciela. 7

Warto w tym miejscu wspomnie膰 r贸wnie偶 o pasji kolekcjonerskiej Jana J贸zefa Przypkowskiego oraz Feliksa Przypkowskiego, dzi臋ki kt贸rym w J臋drzejowie istnieje do dzi艣 Muzeum Zegar贸w udost臋pnione publiczno艣ci w 1909r. a przekazane pa艅stwu w 1962r. Przypkowscy zgromadzili w J臋drzejowie ogromn膮 bibliotek臋 dzie艂 astronomicznych z pierwodrukami dzie艂 Kopernika czy Galileusza. Ich zbi贸r astronomicznych instrument贸w pomiarowych oraz zegar贸w s艂onecznych jest jednym z najwi臋kszych na 艣wiecie.

Na prze艂omie XIX i XX wieku najmodniejszym przedmiotem kolekcjonerstwa by艂y dzie艂a sztuki japo艅skiej, cho膰 moda na japo艅szczyzn臋 przyj臋艂a si臋 w Polsce o wiele wcze艣niej, za rz膮d贸w Sas贸w. W powsta艂ym niedawno Centrum Sztuki Japo艅skiej w Krakowie ogl膮da膰 mo偶emy dzi艣 zbiory sztuki japo艅skiej, jakie w 1920r. przekaza艂 narodowi polskiemu Feliks Jasie艅ski -Manggha, wielki kolekcjoner, krytyk sztuki i publicysta. Jego wk艂ad w kszta艂towanie 偶ycia artystycznego i intelektualnego M艂odej Polski by艂 ogromny. Na zakupy dzie艂 sztuki japo艅skiej wyda艂 fortun臋. Organizowa艂 wystawy swojej kolekcji i prowadzi艂 dzia艂alno艣膰 propaguj膮c膮 t臋 jak m贸wi艂 "jedn膮 z najoryginalniejszych i najsubtelniejszych sztuk, jakie ludzko艣膰 wyda艂a". 8

Ruch kolekcjonerski zawsze odgrywa艂 niema艂膮 rol臋 w popularyzacji sztuki nowoczesnej. Zainteresowanie now膮 ga艂臋zi膮 sztuki, nikomu nieznanym artyst膮, budzili w艂a艣nie kolekcjonerzy, wyzbyci uprzedze艅 i nieskr臋powani w wyborze zainteresowa艅. Dzi臋ki kolekcjonerom odkryto sztuk臋 i artystyczne rzemios艂o secesyjne, a w XIX wieku - sztuk臋 japo艅sk膮, kt贸ra jest dzi艣 bezcennym przedmiotem kolekcji muzealnych a jeszcze sto lat temu zdarza艂o si臋, 偶e japo艅skie drzeworyty s艂u偶y艂y za opakowania do herbaty.

Kolekcjonerstwo odgrywa wi臋c du偶膮 rol臋 w popularyzacji bada艅 nad sztuk膮 oraz w budzeniu zainteresowania dan膮 dziedzin膮 tw贸rczo艣ci w艣r贸d szerokiej publiczno艣ci. Kolekcjonerstwo to oczywi艣cie nie tylko nami臋tno艣膰 do gromadzenia dzie艂 sztuki. Z biegiem czasu wyspecjalizowa艂o si臋 kilka bardzo istotnych dziedzin, z kt贸rych ka偶da zajmuje si臋 nie tylko gromadzeniem ale i badaniem przedmiot贸w jednego rodzaju. Pojawi艂y si臋: filatelistyka, numizmatyka, filumenistyka itp. Kolekcjonowa膰 mo偶na w zasadzie wszystko: star膮 bro艅, zegary, porcelan臋, szk艂o, zabawki, minera艂y, starodruki, dzie艂a sztuki a nawet zwierz臋ta i ro艣liny. W XVII wieku w Holandii rozwin臋艂o si臋 kolekcjonerstwo szczeg贸lnego rodzaju, mianowicie cebulek tulipan贸w."...Mania tulipanowa osi膮gn臋艂a tak zatrwa偶aj膮ce rozmiary, wstrz膮sn臋艂a podstawami solidnej gospodarki narodowej i wci膮gn臋艂a w gigantyczny hazard przedstawicieli wszystkich warstw spo艂ecznych... 9

*

W zwi膮zku ze zmian膮 ustroju politycznego, w Polsce w latach dziewi臋膰dziesi膮tych powsta艂y warunki dla rozwoju nowoczesnego rynku sztuki. Dzie艂a sztuki sta艂y si臋 form膮 lokaty kapita艂u, nabywane coraz cz臋艣ciej przez instytucje, banki oraz osoby prywatne. Wsp贸艂cze艣nie pokazywanie swoich zbior贸w przez kolekcjoner贸w jest coraz bardzie modne. Kolekcje prezentuj膮 Ewa i Wojciech Fibakowie, Tom Podle z Seattle - obie ze zbiorem obraz贸w uznanych, XIX wiecznych malarzy polskich, czy rodzina Starowieyskich, kt贸rych kolekcj臋 por贸wna膰 mo偶na by z dawnymi gabinetami osobliwo艣ci, poniewa偶 tak r贸偶norodne przedmioty zawieraj膮.

W ostatnich latach kolekcj臋 swojej rodzinypodarowa艂a narodowi polskiemu 偶yj膮ca we W艂oszech Karolina Lanckoro艅ska, c贸rka wielkiego mecenasa i kolekcjonera - Karola, kt贸rego ogromny maj膮tek pa艅stwo skonfiskowa艂o w 1945r. Zbiory rodzinne znalaz艂y dzi艣 miejsce na Wawelu i Zamku Kr贸lewskim w Warszawie, a w艣r贸d 120 obraz贸w s膮 dwa p艂贸tna Rembrandta oraz setki mebli, staro偶ytno艣ci i numizmat贸w.

W podg贸rskich rejonach Karkonoszy w ostatnich latach dost臋pne sta艂y si臋 tak偶e dwie, niezwyk艂e kolekcje wielkich pasjonat贸w sztuki. W 艢wieradowie - Zdroju w 1997r. powsta艂o prywatne Muzeum Sztuki Reduktywnej J眉rgena - Gerarda Blum Kwiatkowskiego. Zgromadzono w nim znacz膮c膮 kolekcj膮 sztuki nowoczesnej, z obrazami J. Albersa, J. Beuysa, V. Vasarely, F. Moreletta, S. Gierowskiego, R. Winiarskiego, K. Sosnkowskiego i wielu innych przedstawicieli sztuki reduktywnej - pozbawionej symboli i narracji.

Par臋 lat wcze艣niej w Karpaczu powsta艂o Miejskie Muzeum Zabawek, z kolekcj膮 zabawek z ca艂ego 艣wiata ze zbior贸w Henryka Tomaszewskiego - tw贸rcy i re偶ysera Teatru Pantomimy we Wroc艂awiu.

*

Opr贸cz kolekcji znanych szerszej publiczno艣ci istniej膮 tak偶e zbiory sztuki rzadko prezentowane, kt贸rych w艂a艣ciciele niezbyt cz臋sto daj膮 si臋 nam贸wi膰 na ujawnienie sekret贸w swej nami臋tno艣ci do sztuki.

"Uchylona zas艂ona" - wystawa w jeleniog贸rskim BWA, to ekspozycja wa偶na dla regionu. Jest pokazem wybranych fragment贸w zbior贸w kilkunastu kolekcjoner贸w mieszkaj膮cych w Jeleniej G贸rze i okolicach: Cezariusza Ba膰kowskiego, Urszuli Broll - Urbanowicz, Paw艂a Dorniaka, Eugeniusza Filipowicza, Anny i Waldemara Furs贸w, Miros艂awa Janisza, Andrzeja Lubaszki, Barbary i Janusza Milewskich, Anny Mr贸wczy艅skiej, Zbigniewa Susa, Henryka Szymczaka, Paw艂a Trybalskiego i Janusza Turakiewicza. Wyb贸r prac spo艣r贸d tylu kolekcji pozwoli艂 stworzy膰 ekspozycj臋 polskiego malarstwa wsp贸艂czesnego, r贸偶nych kr臋g贸w, grup artystycznych i rodzaj贸w artystycznego wyrazu. Wystawa uchyla tajemnicy o mi艂o艣nikach sztuki, kt贸rych pasja pozwala ocali膰 niejedno warto艣ciowe dzie艂o sztuki i zachowa膰 w pami臋ci wielu artyst贸w. Wystawa jest tak偶e zbiorem obraz贸w znanych cz臋sto jedynie w膮skiemu kr臋gowi odbiorc贸w, wcze艣niej rzadko pokazywanych. Tym cenniejsza wydaje si臋 by膰 decyzja w艂a艣cicieli kolekcji o udost臋pnieniu najcenniejszych fragment贸w swych zbior贸w - dzie艂 tw贸rc贸w wa偶nych dla historii polskiej sztuki i ich prezentacja na wsp贸lnej wystawie.

1 Za: Zbigniew Herbert, Martwa Natura z w阣zid砮m, Wydawnictwo Dolno秎眘kie, Wroc砤w 1993, s. 14

2 Jan ieczy駍ki, Grabie縞y kultury i fa硈zerze sztuki, Wydawnictwa Radia i Telewizji, Warszawa 1986, s. 115.

3 Izabela 痑k, Od zwyk砮go zbieracza do kr髄a kolekcjoner體, w: Grafika Francuska XVI - XIX w. Katalog zbior體 Muzeum Narodowego we Wroc砤wiu, 1998, s.8.

4 Zbigniew Herbert, op. cit. , s. 26 i 36.

5 Jacqueline Dauxois, Cesarz alchemik體. Rudolf II Habsburg, Wydawnictwo Literackie, Krak體 1997r.

6 tam縠.

7 Andrzej Ryszkiewicz, Ignacy Korwin Milewski, Art and Business 9/97.

8 Zofia Alberowa, Sztuka japo駍ka w zbiorach polskich, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, 1988.

9 Zbigniew Herbert, op.cit, s. 93 i 52.


   

Finasowane przez Uni Europejsk w ramach programu PHARE

Historia Sklepik Arty禼i euroregionu Wystawy Edukacja Informacje