KNAF

1. Koło Klipsa

Artystyczne prapoczątki Knaflewskiego są odległe w czasie i spowite zasłoną prywatności. Swoją niezwykle dynamiczną i owocną działalność publiczną rozpoczął wcześnie, bo jeszcze jako student Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Mało dziś wiadomo o tym okresie. Na pewno jednak wystawiał swoje prace wiosną 1987 roku, podczas II Biennale Sztuki Nowej w Zielonej Górze i ponownie, ponad rok później, latem 1988 - w warszawskiej Zachęcie. Jak podają źródła, ta wystawa w Zachęcie była ostatnią z serii wystaw grupy artystów, sygnujących niemal od początku swoje wspólne wystawy, nie nazwiskami poszczególnych twórców, lecz zagadkową i intrygującą nazwą Koło Klipsa. Leszek Knaflewski był jednym z członków - założycieli tej grupy i współtwórcą wszystkich jej publicznych prezentacji.

Pierwsze trzy wystawy, czteroosobowej wówczas grupy, miały miejsce w roku 1984, w poznańskiej galerii "Wielka 19". Sygnały o tych wystawach Koła Klipsa docierały do mnie dość szybko, za pośrednictwem relacji znajomych i dzięki, zdawkowym wówczas, informacjom w obiegu artystycznym. Już wtedy odnosiłem wrażenie, że wystawy te są zwiastunami czegoś nowego i odświeżającego w sztuce polskiej. Sama nazwa grupy jednoznacznie wskazywała na przesunięcie zainteresowań jej członków z obszaru konwencjonalnej powagi artystyczności uwikłanej w rozległym kontekście społeczno-kulturowo-historycznym - na własne doświadczenie twórcze, niezależne i nie obciążone żadną zewnętrznością. Był w tym widoczny młodzieńczy bunt przeciwko smutkowi i martwocie życia artystycznego, jaka panowała po stanie wojennym w peerelowskim pejzażu kulturowym. Było w tym ryzyko osunięcia się w hermetyczność, ale też nadzieja na zbudowanie własnego świata. I ten własny świat został zbudowany w ciągu zaledwie dwóch, może trzech lat.

Historycy sztuki mają dar dostrzegania i pasję ukazywania ciągłości tradycji, wskazują więc na rys łączności pomiędzy zjawiskami artystycznymi. Wskazanie na przedwojenną historię Poznania i bliskość ekspresjonistycznego Berlina, powojenna tradycja koloryzmu i poznański wychłodzony konceptualizm lat 60. i 70., jest pomocne w zrozumieniu potrzeby młodych twórców, debiutujących w ostatniej dekadzie PRL-u. Potrzeba ta polegała nie tyle na znalezieniu jakiegoś konsekwentnego miejsca w tradycji, ile na oderwaniu się od niej. Jolanta Ciesielska pisze o pierwszych wystawach Koła Klipsa, że były "intuicyjną ucieczką od konwencji i wiążących reguł, a raczej, mówiąc wprost - sposobem na ignorowanie ich restrykcji". Pierwsze, wystawione publicznie prace twórców Koła Klipsa, odzwierciedlały, według Ciesielskiej, "potrzebę wyrwania się z ciężkiej i nie całkiem optymistycznej polskiej rzeczywistości". Inny historyk, Mariusz Rosiak zaznacza, że na scenie polskiej sztuki lat 80. Koło Klipsa, razem z innymi artystami nowej generacji "zdecydowanie i odważnie rehabilitowało obiekt, kolor i formę w sztuce polskiej".