WYSTAWY

Cykliczne
Aktualna Wystawa

Plan tegoroczny W zesz造m roku Spis od 1976  wg Dziedzin

Wok馧 Wielkiej
G鏎y

Wystawy 2000

Plan tegoroczny
W zesz造m roku

 

09.05.2000-31.05.2000

 

Dwa projekty: "MEMORIAM" "EXITUS 2001"

RYSZARD ΣGOWSKI

 

ZAGADKA RYSZARDA ΣGOWSKIEGO

Sfinks pyta: "Jakie jest rozwi您anie mojej zagadki?" - "Jestem nim ja, cz這wiek" - odpowiada Edyp. Artysta tworz帷y dzie豉 sztuki - prawdziwe zagadki - nie pyta jednak jakie jest ich rozwi您anie, bo zna odpowied - wie, 瞠 jest nim cz這wiek - nie mityczny, nie hipotetyczny, nie statystyczny - lecz prawdziwy. Jest nim ka盥y cz這wiek, kt鏎y wchodzi w relacj z dzie貫m, a to znaczy, 瞠 mo磧iwo軼i rozwi您a jest niesko鎍zenie wiele: jest ich tyle, ilu jest indywidualnych odbiorc闚. Ponadto, 瘸dna z tych mo磧iwo軼i nie jest ostateczna i niezmienna. Jedynego, ostatecznego rozwi您ania prawdziwej zagadki nie ma.

Jedyn w豉軼iw interpretacj dzie豉 sztuki jest ono samo. Pomimo kolejnych pr鏏 rozwi您a - interpretacji, zagadka nadal tkwi w dziele. Nikt nie spada w przepa嗆 po udzieleniu j瞛ykowej odpowiedzi, mimo 瞠 ka盥a odpowied na zagadk utworu sztuki jest zarazem dobra i niewystarczaj帷a. Sfinks domaga si odpowiedzi jedynej, ostatecznej; artysta wie jednak, 瞠 na pytania generowane przez jego dzie這 nie ma 瘸dnej ostatecznej odpowiedzi - ka盥a odpowied jest dobra i warto軼iowa, je郵i jej podstaw jest indywidualne prze篡cie. Wed逝g Josepha Beuysa, najwi瘯sz spo鈔鏚 wszystkich zagadek jest dzie這 sztuki a jej rozwi您anie stanowi cz這wiek.

Zagadki dzie豉 sztuki nie da si uj望 w jednym pytaniu, samo dzie這 to te nie pytanie, ani nawet nie pr鏏a jego sformu這wania - to tw鏎, z kt鏎ym obcowanie powoduje pojawianie si ca造ch 豉wic migotliwych pyta. Tylko niekt鏎e z nich znajd sw, chwilow, odpowied. " (...) troch trudno to zrozumie! (...) - Nasuwa to jakie my郵i...ale nie wiem dok豉dnie jakie!" Parafrazuj帷 powiedzenie Alicji z Krainy Czar闚 mo瞠my powiedzie, 瞠 nasuwa to jakie pytania, ale nie wiadomo dok豉dnie jakie. Ju samo uchwycenie i sformu這wanie tych pyta stanowi trudno嗆 i problem j瞛ykowy, a co dopiero - znalezienie i wyartyku這wanie na nie odpowiedzi. Wiele pyta rodzi si w obcowaniu z utworami Ryszarda ㄆgowskiego, s to jednak pytania osobliwe, nigdy "nie wiadomo dok豉dnie jakie"; powstaj jakby od ko鎍a, regresywnie - najpierw pojawia si znak zapytania, kt鏎y swoj obecno軼i powoduje potrzeb powo豉nia poprzedzaj帷ego go pytania. Ale to pytanie z trudem wpasowuje si w konwencje j瞛ykowe, a je郵i ju si wpasuje - to okazuje si, 瞠 sens gdzie umkn掖 a wraz z nim - i potrzeba znalezienia odpowiedzi.

Wi瘯szo嗆 dzie ㄆgowskiego znam jedynie z reprodukcji, niekt鏎e z relacji i opis闚, a mimo to silnie odczuwam ich oddzia造wanie. Co w nich jest takiego, 瞠 nie tylko zapadaj w pami耩 ale jak wirusy, pozostaj w niej aktywne? Ich si陰 jest przede wszystkim po陰czenie wizualnej precyzji z niejednoznaczno軼i mno膨cych si w徠k闚 znaczeniowych.

ㄆgowski ch皻nie pos逝guje si przedmiotami gotowymi, r騜nymi znanymi i nieznanymi cytatami z rzeczywisto軼i, swobodnie si璕a do symboli ca貫j Kultury - r騜nych jej w徠k闚 wsp馧czesnych i dawno zapomnianych tradycji, a przy tym - nie narzucaj帷 niczego - pozostawia widzowi ca趾owit dowolno嗆 interpretacji.

Zespolenie rozproszonych w nieograniczonej przestrzeni element闚 realnych, symbolicznych i wyobra瞠niowych, osi庵a w utworach ㄆgowskiego stan migotliwej ca這軼i, kt鏎a nie tylko wskazuje na wymiar poza J瞛ykiem i Kultur, ale - w ten wymiar przenosi. Utwory ㄆgowskiego, to z這穎ne z wielu element闚 struktury, w kt鏎ych, podobnie jak w procesie alchemicznym, zachodz wzajemne dyfuzje substancji, znacze i odczu. Nast瘼uje jakie utr帷enie pewno軼i powoduj帷e przemieszczanie rozumienia i nie - rozumienia, widzenia i nie - widzenia, rozpoznania i gubienia sensu.

Pami皻aj帷 o wskaz闚ce Gadamera: "Kto chce rozumie, musi cofn望 si z pytaniem poza to, co wypowiedziane", powstrzyma si trzeba przed nawykow potrzeb natychmiastowego "zrozumienia" dzie豉 i baczy, by nie wpa嗆 we wci捫 czyhaj帷, modernistyczn pu豉pk oczekiwa jakiego artyku這walnego sensu, taki ju wyartyku這wany sens najprawdopodobniej b璠zie tworem fikcyjnym. Sens jest, ale nie wiadomo dok豉dnie jaki!

ㄆgowski nie podsuwa 瘸dnych sformu這wanych sens闚, nie dostarcza jedynych prawd, zasad i pewnik闚, lecz przeciwnie - wdra瘸 ontologiczn niepewno嗆, a czyni to z lekko軼i dzi瘯i obecnej w jego utworach zdystansowanej, wyrozumia貫j i pe軟ej humanistycznego ciep豉 ironii. Postawa, oparta na ogl康zie dokonywanym z wielu r闚nowa積ych punkt闚 naraz, zwana przez Duchampa ironi afirmuj帷 sprawia, 瞠 nawet w pe軟ych powagi pracach ㄆgowskiego, zawsze jest obecna jaka od鈔odkowa energia, jaki wznosz帷y i uwalniaj帷y pr康, kt鏎y u鄉ierza wszelki patos. Skupienie w obcowaniu z takimi utworami powstaje paradoksalnie: z rozproszenia my郵i.

Najnowsze projekty ㄆgowskiego s strategiami obliczonymi na d逝gotrwa造 rozw鎩 w tkance dzisiejszej kultury. Artysta, profesor i prezes ㄆgowski oferuje produkty, refleksje i us逝gi, kt鏎e mno膨 w徠pliwo軼i i wskazuj na nieadekwatno嗆 poj璚ia sensowno軼i w odniesieniu nie tylko do dzisiejszej kultury ale - i ca這軼i 篡cia. Wyartyku這wana sensowno嗆 oddala od Realno軼i, a kiedy utopia trwa貫j sensowno軼i znika, wtedy uwyra幡ia si to, co w 篡ciu najwa積iejsze: mi這嗆, rozw鎩 i 鄉ier.

Przemijanie, proces przemiany i kontemplacja Realno軼i, to chyba najwa積iejsze w徠ki w tw鏎czo軼i Ryszarda ㄆgowskiego.

Dzi瘯i temu, 瞠 znaczeniowo zakorzenione s w bezmiarze niewyra瘸lnego, a wizualnie wykazuj ogromn klarowno嗆 i precyzj - utwory ㄆgowskiego dzia豉j jak przenikliwe zespo造 wirus闚, kt鏎e raz wnikn患szy do umys逝, skutecznie odsuwaj pewniki, uaktywniaj zesztywnia貫 struktury wiedzy, uruchamiaj nowe synapsy, a swoj trwa陰 aktywno軼i - zapewniaj m霩gowi odnow masuj帷 go od 鈔odka. Dlatego obcowanie z nimi to prawdziwa warto嗆 i przyjemno嗆.

Bardzo 豉two jest przyzwyczai si do czego, co cenimy i lubimy, a ㄆgowski przyzwyczai nas ju do tego, 瞠 ka盥a jego nowa wystawa b璠zie kolejnym zaskoczeniem i - kolejn zagadk, kt鏎ej rozwi您anie - dzi瘯i temu, 瞠 nigdy ostatecznie go nie pochwycimy - ju na zawsze pozostanie tu, tu: bli瞠j nawet ni pod sk鏎.

Bo jak niby mieliby鄉y pochwyci samych siebie?

Tomasz Sikorski

marzec 2000








   
   
   
   

Finasowane przez Uni Europejsk w ramach programu PHARE

Historia Sklepik Arty軼i euroregionu Wystawy Edukacja Informacje