4 września – 5 października 2026 r.

Marek Szyryk – profesor zwyczajny Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Od 2000 należy do Związku Polskich Artystów Fotografików. Jest twórcą fotografii klasycznych oraz instalacji. Na nowo odkrył i propaguje starą technikę mokrego kolodionu. Jest autorem zestawów fotografii, m. in. ,,Fotografia z filiżanką herbaty”,,,Pomiędzy”, ,,Moje Karkonosze”, ,,Fotografie”, ,,Dotykając stołu”, ,,Wracam do raju”, ,,Atlas form przetrwalnikowych”, ,,Medytacje”. Swoje prace prezentował na wielu wystawach w Polsce i za granicą, m.in. na wystawach zbiorowych: ,,Biennale Fotografii Polskiej” w Poznaniu, ,,Fotografie`98″ w Krakowie, ,,Bliżej Fotografii” w Jeleniej Górze, w II, III, IV i V edycji ,,Kontaktów” oraz w ,,Kontakty-c.d.” (BWA Jelenia Góra, rok 2019, 2023, 2025). Laureat Grand Prix IX Ogólnopolskiego Biennale Fotografii Górskiej w Jeleniej Górze w 1996 roku. Kurator wystaw fotografii. Autor tomików poezji haiku. Jego fotografie znajdują się m. in. w Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze oraz w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.

Kuratorka: Joanna Mielech

——————————————————————————–

„Historie” to zapis spotkań z naturą, światłem, materią obrazu, czasem i samym sobą.

Cykl fotografii kreśli opowieść o czterdziestu latach mojej obecności w górach, przede wszystkim w Karkonoszach. Nie dokumentują one konkretnych miejsc, a jedynie są śladami przeżyć, emocji i chwil odnalezionych w pozornie zwyczajnych fragmentach górskiego świata. Fotografia przez lata towarzyszyła mi w tej wędrówce. Zmieniały się techniki, materiały i sposoby obrazowania, lecz niezmienne pozostawało pragnienie uchwycenia tego, co ulotne. Powstałe obrazy są próbą odbicia doświadczania gór na język osobistej opowieści.
Dopełnieniem części fotograficznej wystawy są prace malarskie – początek nowej drogi artystycznej i rozpoznawania się w innym medium.
Dwa sposoby obrazowania łączy ta sama wrażliwość, obecność i ciekawość świata, z których rodzą się wciąż nowe historie.

Góry
Góry można zdobywać, wędrować po nich, być w nich. Można też do nich wracać ‒ nie tylko z tego powodu, lecz po coś trudniejszego do nazwania.
Ta wystawa jest opowieścią o moich czterdziestu latach wędrowania. O czasie spędzonym w górach, przede wszystkim w Karkonoszach, które przez dekady stawały się przestrzenią spotkania – nie tyle z krajobrazem, ile z samym doświadczeniem trwania. To również opowieść o fotografii, która przez lata zmieniała swoje narzędzia, techniki i język, pozostając jednak niezmiennie próbą zatrzymania tego, co ulotne, ale także o mnie, który zmieniał się rok po roku.
W górach zawsze szukałem spokoju. Nie tyle panowania nad czasem i przestrzenią, ile uczestnictwa w Naturze i towarzyszenia jej. W nich wyjątkowo odczuwałem potrzebę samotności – pewnej pustelniczej koncentracji, kondensacji stanu świadomości, rzeczywistości i ducha, z której mogła narodzić się fotografia.
Prezentowane obrazy tworzą historie będące śladem tej wieloletniej drogi. Powstawały przy użyciu różnych technik fotograficznych – od wymagającego cierpliwości mokrego kolodionu, przez klasyczne procesy analogowe, aż po współczesne obrazy tworzone z udziałem sztucznej inteligencji. Każda z tych metod stawała się dla mnie innym sposobem rozmowy ze światłem, czasem i pamięcią. Zmieniały się narzędzia, lecz pozostawało niezmienne pytanie o możliwość przełożenia doświadczenia gór na język obrazu.
Fotografia, dzięki przypisanej jej zdolności wiernego zapisu, często bywa jedynie rejestracją krajobrazu. Lecz nie zawsze. Czasami to nie fotografia służy górom jako okno, przez które są oglądane, lecz przeciwnie – to górski pejzaż służy fotografii. Sztuce animowanej przez umysł i uczucia, która wykorzystuje rzeczywistość do stworzenia autonomicznego obrazu, własnej opowieści i własnej prawdy.
To nie próba dokumentowania konkretnego miejsca. To raczej zapis osobistego przeżywania. Składają się z pozornie niepowiązanych fragmentów: kamieni, traw, strumieni, korzeni, śladów pozostawionych przez człowieka czy nieba rozciągającego się ponad wszystkim. Elementów istniejących wszędzie, lecz dopiero połączonych moim spojrzeniem i kadrem układających się w indywidualną całość.
Być może właśnie w tej uważności na drobne szczegóły kryje się poezja chwili. W spotkaniu światła, miejsca, pamięci i emocji. W koincydencji wszystkich części tej fascynującej układanki, jaką może stać się fotografia.
Prezentowane tu prace nie są więc jedynie obrazami gór. Są śladami obecności – mojej obecności w górach i gór obecnych we mnie przez te lata.

Gra w czerwone

Wizualne kody reklamowe, które zna każdy, kto choć raz był w galerii handlowej podczas sezonu wyprzedaży, dały mi impuls do refleksji, a w konsekwencji do zacytowania
i przetworzenia tego świata na język malarski. Przez wybrane medium akcentuję ton sztuki.
Słowo „sztuka” ma jednak w tym wypadku wiele odmian. Bowiem gra z psychiką ludzką też jest rodzajem sztuki, moralnie wątpliwej, ale sztuki. Obecność wszystkich „sale”, „totalnych
wyprzedaży”, „0%” i innych haseł czy symboli reklamujących towary produkowane masowo,
jest dla mnie odzwierciedleniem komercjalizacji szaleństwa zakupoholizmu.

„Gra w czerwone” jest kalamburem ‒ przewrotną grą, jaką prowadzą specjaliści od marketingu. Jest wyrafinowanym żonglowaniem ludzką słabością i naiwnością, opakowanym luksusowym papierem z kolorową kokardą. To gra obiecująca inne, lepsze życie, w której przegrywa, jak w kasynie, zawsze jeden ‒ konsument. „Gra w czerwone”, bo czerwony to kolor władzy, pożądania, kolor cesarski i najczęstszy w wielu wariantach kolor obniżek.

„Gra w czerwone” to także metafora nieustannej presji społecznej, której ulegamy, starając się nadążyć za trendami. Nasze pragnienia i potrzeby są kształtowane przez siły zewnętrzne, które często są sprzeczne z naszymi prawdziwymi wartościami i aspiracjami.
Moje obrazy są próbą odzyskania kontroli nad tym, co widzimy i co nas kształtuje. Biorę z witryn sklepowych obrazy-produkty gry z konsumentem, które mają sprzedać inne produkty-obrazy „idealnego życia”. Zdejmuję wytwór jednego człowieka wykorzystywany przeciwko drugiemu i stawiam go na sztalugach. Rozbieram na części pierwsze i składam na nowo w pytanie o cel. Wsiąkam w materie, dotykam jej dłonią, pędzlem, wałkiem. Przenoszę znany komunikat z galerii handlowej na obraz do galerii sztuki. Sztukę manipulacji transformuję w sztukę refleksji, sztukę pytającą. Wszystko to, co pokazuję na płótnie, jest przetworzoną formą codziennej rzeczywistości, która nas otacza. W dzisiejszym społeczeństwie kultura konsumpcji przenika życie, wpływając nie tylko na nasze zachowania, myślę, że także na sztukę, którą tworzymy. Każdy z tych obrazów to lustro, w którym możemy zobaczyć nasze współczesne społeczeństwo. Ile z tego, co uważamy za niezbędne jest prawdziwą potrzebą, a ile wynikiem starannie zaplanowanej kampanii marketingowej? Czy nasze pragnienia są autentyczne, czy jedynie wytworem manipulacji?

Wierzę, że sztuka ma moc wyzwalania.

Marek Szyryk

——————————————————————————–

Dofinansowano ze środków Miasta Jeleniej Góry.